Kod yazmak uzaktan gizemli görünür, ama işin özü bilgisayara açık ve sıralı talimatlar vermektir. Matematik dehası olmanız ya da pahalı bir bilgisayarınızın olması gerekmez. Bu yazının sonunda kendi yazdığınız, gerçekten çalışan küçük bir programınız olacak. Örnekleri Python ile yapacağız, çünkü yazımı sade ve yeni başlayanın kafasını az karıştırıyor.
Kodlama nedir, neden öğrenmeye değer?
Kodlama, bir işi bilgisayarın izleyebileceği adımlara bölüp bunu bir programlama diliyle yazmaktır. Yazılımcı olmak istemeseniz bile faydası vardır: Tekrar eden işleri otomatikleştirebilir, bir sorunu parçalara ayırarak düşünmeyi öğrenir, yazılım ekibiyle daha rahat konuşursunuz.
1. Adım: Araçları kurun
- Python'u indirin: python.org adresinden sisteminize uygun güncel sürümü alın. Windows kurulumunda ilk ekranda çıkan Add python.exe to PATH kutusunu işaretleyin. Bu küçük adım, sonradan yaşanabilecek birçok sorunu önler.
- Bir kod editörü kurun: Ücretsiz Visual Studio Code uygundur. Açtıktan sonra eklentiler bölümünden Python eklentisini ekleyin.
- Bir klasör açın: Belgeler içinde kod-denemeleri adlı bir klasör oluşturun ve VS Code'da File > Open Folder ile açın.
Bilgisayarınıza şimdilik bir şey kurmak istemiyorsanız, tarayıcıda çalışan çevrim içi Python editörleriyle de deneme yapabilirsiniz.
2. Adım: İlk programınız
merhaba.py adlı bir dosya oluşturun ve içine tek satır yazın:
print("Merhaba, dünya!")
Dosyayı kaydedin. VS Code'da Terminal > New Terminal menüsünden terminali açıp şu komutu yazın:
python merhaba.py
Ekranda "Merhaba, dünya!" yazısını gördüyseniz ilk programınız çalıştı. Mac veya Linux'ta komut python3 merhaba.py olabilir. Buradaki print, parantez içindekini ekrana yazdıran bir komuttur. Tırnak işaretleri ise bunun bir metin olduğunu belirtir.
3. Adım: Programa veri ekleyin
Değişken, bir bilgiyi adlandırıp saklayan kutu gibidir. Şu satırları yazın:
- isim = input("Adınız nedir? ")
- print("Merhaba " + isim)
Şimdi program sizden bir bilgi alıyor ve ona göre cevap veriyor. input kullanıcının yazdığını okur, isim ise bunu saklayan değişkendir. Bilgisayar yukarıdan aşağı, satır satır ilerler; birinci satır bitmeden ikincisine geçmez.
4. Adım: İşe yarar bir araç yapın
Şimdi KDV dahil fiyat hesaplayan küçük bir program yazalım. hesap.py adlı yeni bir dosya açın:
- fiyat = float(input("KDV hariç fiyat: "))
- oran = float(input("KDV oranı (yüzde): "))
- kdv = fiyat * oran / 100
- toplam = fiyat + kdv
- print("KDV tutarı:", kdv)
- print("Toplam:", toplam)
Burada iki önemli şey öğreniyorsunuz. input her zaman metin döndürür, hesap yapabilmek için float ile onu sayıya çeviririz. Python'da çarpma için * ve bölme için / işareti kullanılır. Ondalıklı sayıları virgülle değil noktayla girin: 12,5 yerine 12.5 yazın. Virgül yazarsanız program hata verir. Bu, sonraki bölümde konuşacağımız hata okuma için güzel bir alıştırmadır.
5. Adım: Program karar versin
Koşullar, programa "şu durumda şunu yap" demenin yoludur. hesap.py dosyasının sonuna şu satırları ekleyin:
- if toplam >= 1000:
- print("Ücretsiz kargo kazandınız.")
- else:
- print("Kargo ücreti eklenecek.")
İkinci ve dördüncü satırların başındaki dört boşluk önemlidir. Python bu boşluklara bakarak hangi satırın koşula bağlı olduğunu anlar. Örnekteki 1000 değerini kendi senaryonuza göre değiştirebilirsiniz.
Hatalardan korkmayın
Kod yazan herkes her gün hata alır. Hata mesajı bir azarlama değil, ipucudur. En altındaki satırdan okumaya başlayın. Yeni başlayanların sık karşılaştığı mesajlar şunlardır:
- SyntaxError: Yazım hatası. Eksik tırnak, parantez ya da iki nokta üst üste olabilir.
- IndentationError: Satır başı boşlukları yanlış.
- NameError: Tanımlanmamış ya da yanlış yazılmış bir ad kullanmışsınız. isim ile Isim, Python için farklıdır.
- ValueError: Beklenen türde olmayan bir değer verilmiş. Sayı beklerken metin girilmesi buna örnektir.
Çözemediğiniz mesajı arama motoruna ya da bir yapay zekâ asistanına kopyalayabilirsiniz. Yalnız düzeltilmiş kodu almakla kalmayın, nedenini de anlamaya çalışın.
Kodunuza not düşün
Satırın başına # işareti koyarsanız Python o satırı çalıştırmaz. Bu satırlara yorum denir ve kodun neden o şekilde yazıldığını hatırlatır. Örneğin hesap.py dosyasının başına # KDV hesaplama programı yazabilirsiniz. Değişkenlere de x veya a yerine fiyat, toplam gibi anlamlı adlar verin. Birkaç hafta sonra kendi kodunuzu açtığınızda bunun faydasını görürsünüz.
Şimdi kendi başınıza deneyin
Öğrendiklerinizi pekiştirmek için şu küçük projelerden birini seçin:
- İndirim hesabı: Fiyat ve indirim oranını alıp son fiyatı gösterin.
- Bahşiş bölüştürücü: Hesabı ve kişi sayısını alıp kişi başı tutarı hesaplayın.
- Not ortalaması: Üç not alın, ortalamayı bulun ve geçti ya da kaldı yazdırın.
- Sayı tahmin oyunu: Döngüleri öğrendikten sonra güzel bir sonraki adım olur.
Sırada ne var?
Bir sonraki konular sırasıyla döngüler (bir işi tekrarlamak), listeler (birden çok veriyi birlikte tutmak) ve fonksiyonlar (kodu yeniden kullanılabilir parçalara ayırmak) olabilir. Hedefiniz günde uzun saatler değil, kısa ama düzenli çalışma olsun. Yirmi dakika bile, her gün yapıldığında birikir.
Elinizdeki bir işi otomatikleştirmek istiyor ama kodlamaya vakit ayıramıyorsanız, WhatsApp 0510 220 33 51 numarasından AlpinNext'e yazabilirsiniz.